جمال الدين محمد الخوانساري
31
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
5176 ذكر الدّنيا أدوا الادواء . ياد دنيا بدترين بيماريهاست ، زيرا كه باعث شيفتگى بآن وغفلت از آخرت مىشود وآن بيماريى است روحاني كه بدترين بيماريهاست . 5177 ذكر الموت يهوّن أسباب الدّنيا . ياد مرگ خوار مىگرداند أسباب دنيا را . 5178 ذلّ الرّجال في خيبة الآمال . خوارى مردان در نوميدى از اميدهاست ، پس مرد نبايد كه اميدى چند از براي خود قرار دهد كه هر گاه حاصل نشود ونوميد گردد از آنها ، خوار گردد ، وممكن است كه مراد اين باشد كه در وقت مرگ است هر گاه كارى نكرده باشد كه اميد بآن داشته باشد در آخرت وديگر اميد كردن كار خيرى باقي نباشد از براي أو . وممكن است كه « 1 » مراد به « آمال » اميدهائى باشد كه اين كس از حق تعالى دارد يعنى خوارى مردان در نوميدى از اميدهائيست كه بحقّ تعالى بايد داشت ومؤيد ابن در أحاديث وادعيه وارد شده . 5179 ذو العقل لا ينكشف الّا عن احتمال واجمال وافضال . صاحب عقل گشوده نمىشود مگر از متحمل شدن ونيكوئى كردن واحسان نمودن . يعنى گشوده نمىشود حال أو وظاهر نمىگردد صاحب عقل بودن أو مگر از اين صفات ، پس كسى كه اين صفات در أو نباشد صاحب عقل نباشد . ومراد به « متحمل شدن » متحمل شدن مؤنات واخراجات محتاجانست ، يا متحمل شدن درشتيها وبىآدابيهاى مردم ، وبصدد تلافى وانتقام آنها بر نيامدن .
--> ( 1 ) عبارت « وممكن است » تا آخر فقط در حاشيهء نسخهء أصل بخطّ غير شارح ( ره ) نوشته شده ودر ساير نسخ أصلا نيست .